معماری پایدار

عملکرد ها:

عملکرد هر فضا در نهایت تابعی از انسان است. استفاده هایی است که انسان به عنوان یگانه موجودی که روح فضا را درک میکند،از فضا دارد.حال این فضا می خواهد یک بیمارستان باشد،یا یک مرکز تفریحی یا یک ارامگاه یا …انچه که مهم است شناخت نیاز های انسان در ان فضایی ست که میخواهیم طراحی کنیم برای تعیین درست تر این نیازها باید عواملی مانند فرهنگ ، اقلیم ، اقتصاد ، جامعه شناسی و… را مورد دقت و بررسی قرار دهیم برای بررسی عملکرد فضا ها در دانشکده معماری در سایت شهر یزد،ابتدا نیازمند یک دسته بندی کلی هستیم که با کمک این دسته بندی و جزء جزء کردن فضا ها ،راحت تر بتوانیم کار بررسی را انجام دهیم.لازم به ذکر است که این تقسیم بندی شناور بوده و به هیچ عنوان قطعیت ندارد. قبل از هر چیز به صورت اجمالی به بررسی کلی عملکرد یک فضای اموزشی می پردازیم. هدف از طراحی فضای اموزشی،حل کردن روابط فضایی مورد نیاز جهت فر ایند آموزش است. به این معنا که فضا هایی که امر اموزش در هر رشته ای نیازمند ان فضا ها و امکانات است، به چه صورت و با چه نظمی در کنار یکدیگر قرار بگیرند تا بتوانند هدف نهایی را به بهترین صورتی حاصل کنند.در این مقاله سعی بر ان شده که بر اساس تقسیم بندی انجام شده، عملکرد جزئی هر بخش و هر فضا را به تفکیک بر اساس نور و فرم و روابط و مصالح و… بررسی و ذکر نماییم.

آموزشی-تئوری:

۱٫کلاس درس:


کلاس درس در واقع اصلی ترین بخش قسمت اموزش های تئوری میباشد.انچه در تعیین ابعاد کلاس ها نقش اساسی دارد،همانا تعداد صندلی ها می باشد که خود عامل تعیین کننده مخروط دید می باشد.مخروط دید در واقع عبارتست از محدوده ای که ناظر(دانشجویان) به راحتی قادر به دیدن موضوع دید(تخته و استاد) باشند.چنین استانداردی در مورد مدرس نیز وجود دارد.زاویه دید مدرس باید در حدود ۱۴۰ درجه در نظر گرفته شود که بر اساس ان عرض کلاس تعیین می شود.بهتر است کلاس درس در طبقات اول و دوم در نظر گرفته شود که دلیل ان حجم بالای مراجعه کنندگان (استفاده کنندگان،دانشجویان) و تخلیه سریع تر و راحت تر انها می باشد. کلاس هایی که بر حسب نوع درس ارائه شده از جمعیت بیشتری برخوردار هستند یا به عبارت دیگر کلاس هایی که با ظرفیت زیاد طراحی می شود، باید سطحی شیبدار داشته باشد که نفرات پشت سر به راحتی بتوانند تخته و مدرس را مشاهده کنند……
در مورد نور فضای کلاس های اموزش تئوری نکات زیر قابل توجه بوده و دلایل عملکردی دارند:

ارتفاع پنجره رابطه مستقیمی با عمق کلاس دارد.بدین معنا که هرچه عمق کلاس بیشتر باشد ،ارتفاع پنجره نیز باید بلند تر در نظر گرفته شود. دلیل این امر هدایت بهتر نور به عمق کلاس می باشد.البته در این مورد اقلیم باید به خوبی در نظر گرفته شود.زیرا اگر چنین اقدامی در مناطق کویری مانند یزد انجام شود،در واقع دمای کلاس را به نحو چشمگیری افزایش داده ایم. هر چقدر هم که طراحی پنجره ما درست و اصولی باشد،باز هم ما بی نیاز از نور مصنوعی نیستیم. در استفاده از نور مصنوعی باید توجه داشته باشیم که:

نور مصنوعی باید از سقف و توسط لامپ های مهتابی(فلوروسنت)تامین گردد. علت نور گیری از سقف این است که اگر مهتابی ها بر روی دیوار نصب شوند،موجب ازار چشم خواهند شد.

نکته مهم بعدی این است که ردیف مهتابی ها باید عمود بر ردیف صندلی ها قرار گیرد تا نوری یکنواخت حاصل شود.


در مورد مصالح کلاس های درس باید توجه داشت که:


_ در ساخت کف نباید از مصالح صیقلی استفاده کرد.دلیل ان این است که هنگام خروج از کلاس بخصوص در هنگام خروج های اضطراری،کف های سر و صیقلی ایجاد خطر میکنند.در ضمن کف باید در مقابل سایش مقاوم بوده و قابلیت تمیز کردن باشد و دلیل ان هم میزان زیاد رفت و امد می باشد. مبحث اکوستیک بودن یکی از مباحث مهم در کلاس های درس می باشد.۲/۱ تا۳/۱ سقف باید از مصالح اکوستیک باشد.دیوار پشت سر دانشجویان نیز باید از دیوارک های گچی ساخته شود تا بتواند در مقابل پژواک صدای مدرس که در جلوی کلاس قرار دارد مقاومت کند. یکی دیگر از نکات مهم در مورد صدا،پخش یکنواخت صدا در کلاس می باشد.به این منظور باید از در مظر گرفتن فواصل طولانی در طراحی جلوگیری کرد.حداکثر فاصله بین گوینده و شنونده باید ۲۵ متر در نظر گرفته شود تا صدای مدرس به خوبی به اخرین نفرات و ردیف ها هم برسد.اگر نصف کلاس خالی باشد،به علت انعکاس صدا،از وضعیت مطلوب صدا دهی کاسته می شود. در مورد رنگ باید توجه داشت که رنگ کف کلاس باید به صورت مات در نظر گرفته شود تا از بازتابش ناخواسته نور سقف و در نتیجه ایجاد مزاحمت جلوگیری به عمل اید.برای رنگ دیوارها نیز بهتر است از رنگ های روشن و مات استفاده شود. در مورد فرم کلاس باید توجه داشت که مهمترین هدف،کم کردن فاصله بین استاد و دانشجو می باشد.ا ین امر باعث صدای ارام و در نتیجه فشار کمتر بر مدرس می شود،میتوان به سادگی بر صدا های مزاحم خارجی غلبه کرد،میتوان از وسایل سمعی و بصری کوچکتر و ارزان تری استفاده کرد.

.عکس و اسلاید:

اموزش تصویری یکی از اصول بسیار مهم و موثر در اموزش بخصوص اموزش معماری ست - -بسیاری از تجارب بصری ما به صورت دیدن به وجود می اید که بخشی از این دیدن باید از طریق عکس و اسلاید از فضا ها و اتفاقات معماری صورت گیرد.از این جهت تعیین و طراحی فضایی به کلاس یا اتاق عکس و اسلاید بسیار ضروری می نماید. انچه در تعیین مساحت این فضا بسیار مهم است دو عامل صندلی و مخروط دید می باشد. این فضا نیازی به نور طبیعی ندارد.به علاوه اگر در لکه گذاری ها جایی در نظر گرفته شد که نور طبیعی داشتیم حتما باید پرده ضخیم نیز در نظر گرفته شود.دلیل این کار هم این است که هنگام استفاده از دستگاه ویدئوپروژکتور هرچه فضا تاریک تر باشد،دید بهتری نسبت به پرده تصویر ایجاد خواهد شد پس نور این فضا باید مصنوعی و کنترل شده باشد. مکان قرار گیری مدرس در کلاس اسلاید باید به گونه ای باشد که علاوه بر تسلط بر پرده نمایش جهت ارائه توضیحات لازم،موقعیت قرار گیری وی موجب ایجاد سایه بر روی پرده نمایش نگردد. جهت نظم دهی بهتر به این کلاس نیاز به تجهیزاتی از قبیل میزتلوزیون،میز پروژکتور،قفسه نوار و سی دی و… لازم می باشد.در مورد مصالح باز هم باید گفت که مصالح کف نباید صیقلی بوده و در عین حال باید قابلیت شست و شو و نظافت را داشته باشد.سقف و دیوار ها باید اکوستیک بوده تا از انعکس صدای فیلم های پخش شده و… جلوگیری شود. رنگ دیوار ها باید مات در نظر گرفته شود تا براق بودن دیوار ها موجب کاهش دید در کلاس نشود.

اتاق کنفرانس:


این بخش جهت بحث و تبادل نظر بین دانشجویان و اساتید و صاحب نظران در نظر گرفته می شود.در موقع طراحی بهتر استاین فضا در طبقات بالا تر دیده شود تا مشکل رفت و امد های غیر مرتبط (رفت و امد دانشجویان به کلاس ها و…) ایجاد مزاحمت نکند.مساحت این فضا ارتباط مستقیمی با میز کنفرانس دارد و میز کنفرانس نیز خود تابعی از حجم استفاده از سالن می باشد که بر اساس استاندارد ها و سرانه ها تعیین می گردد.فضایی در حدود۲۴ تا ۳۰ نفر فضایی مطلوب می باشد.نور اتاق کنفرانس میتواند طبیعی یا مصنوعی تامین گردد.اگر از نور طبیعی استفاده میکنیم،بهترین نور نور شمال می باشد. نور مصنوعی نیز باید به صورت یکنوچه در مورد عملکرد مصالح در این فضا حائز اهمیت فراوان است،بحث اکوستیک بودن فضا می باشد که با مصالحی مانند چوب، پانل های گچی پیش ساخته،دیوار های یونولیتی و… میتوان به این مهم دست یافت. اکوستیک بودن فضا موجب پخش یکنواخت و متناسب صوت در تمام اتاق میشود که این امر باعث استفاده راحت تر مخاطبین از سخنرانی سخنران می شود. اتاق کنفرانس چنانچه به منظور اتاق گرد همایی (میز گرد) هم کاربرد داشته باشد،باید فرم ان به گونه ای طراحی شود که بتوان مبلمان هایی که مخصوص اتاق های میزگرد میباشد را در داخل ان جاگذاری کرد.و نکته مهم در اینگونه مبلمان ها ،مشاهده ( رو در رو بودن) هر یک از اخت و غیر زننده باشد. ان حاضرین در جلسه می باشد که این امکان را با کمک فرم های بسته مانند دایره،بیضی و… فراهم میکنند

آموزشی-عملی

۱٫آتلیه ها:

الف:آتلیه طراحی معماری:

درس طراحی معماری یکی از مهم ترین دروس رشته معماری می باشد. در واقع در این درس تمام نکات و مسائل گفته شده در دروسی مانند عناصر و جزئیات ساختمانی،شناخت مواد و مصالح،مبانی نظری،ساخت و ارائه و… باید به صورت عملی در طراحی فضا های معماری نمود پیدا کند.به همین خاطر شناخت نیاز ها و عملکرد های این فضا از اهمیت بسیاری برخوردار است. فرم کلی این فضا که همانطور که گفته شد از زیر شاخه های فضا های اتلیه ای می باشد،مانند دیگر فضا های اتلیه ایست با این تفاوت که مبلمانی مانند میز های کرکسیون،سه پایه بوم و… نیز باید در ان دیده شود.در نتیجه عامل تعیین کننده در مساخت این فضا را میتوان سه پایه بوم و صندلی و میز کرکسیون در نظر گرفت.نور این فضا باید هم به طریق طبیعی و هم به صورت مصنوعی تامین شود. نور طبیعی باید از سمت شمال و شرق باشد که دلیل ان هم عدم تابش مستقیم افتاب است. در حالت کلی در صورت امکان باید از نور گیری از سقف نیز استفاده کرد اما در این پروژه بخصوص(دانشکده در یزد) با توجه به اقلیم خاص ان باید نکات محیطی را نیز در نظر گرفت.رنگ میز های این سالن باید مات بوده تا براقی میز ها خللی در کار طراحی وارد نکند همچنین رنگ دیوار ها باید از رنگ های سفید ،کرم و یا سبز بسیار کم رنگ باشد.و…همانند فضا های قبلی کف این فضا نیز نباید صیقلی بوده و در عین حال باید قابل شست و شو باشد.به علت طبیعت این درس که ساعات کلاس ان با همهمه و سر و صدا همراه است،برای جلوگیری ازایجاد مزاحمت برای کلاس های دیگر،باید بهارای یک سری فضا های جانبی نیز می باشد که عبارتند از:

اتاق مربی یا مسئول: که باید دید کافی نسبت به سالن اصلی داشته باشد. انبار وسایل اتلیه: که در ان از وسایلی مانند سه پایه و… نگهداری می شود.رختکن:برای تعویض لباس دانشجویان این درس.بحث جاذب صوت بودن صفحات این فضا،(دیوار ها و سقف) توجه ویژه شود.این فضا دروشویی که میتواند در داخل فضای اتلیه باشد و حد اکثر به وسیله یک پارتیشن جدا شود.

ب. آتلیه درک و بیان:


این اتلیه نیز از نظ کار کرد و فرم شباهت بسیاری به اتلیه طراحی معماری دارد و در بسیاری ازموارد این دو اتلیه به صورت سیال طراحی شده که قابلیت کاربری برای هر دو عملکرد را دارا باشد.در صورت تفاوت انچه این دو را از یکدیگر متمایز میکند، مبلمان داخلی ان است.

ج. آتلیه ترسیم فنی:


برای نمایش محدوده و تقسیمات فضایی هر مکان،جزئیات اجرایی،چگونگی طراحی محوطه و… نیازمند طراحی انها هستیم.به این منظور واحد هایی به عنوان واحد ترسیم فنی در این رشته ارئه میگردد که
در اینجا به بررسی عملکرد فضایی ان می پردازیم:مساحت این فضا بر اساس میز های نقشه کشی و استاندارد های مربوط به ان تعیین می گردد.معمولا این فضا برای ۲۴ تا ۳۰ نفر در نظر گرفته می شود.


نور این اتلیه می تواند طبیعی یا مصنوعی باشد اما نکته ضروری در مورد طراحی نور،عدم ایجاد سایه است.به همین خاطر بهتر است از نور مصنوعی و به صورت یکنواخت استفاده کرد.نور مورد استفاده باید به وسیله لامپ های مهتابی تامین گردد و این لامپ ها باید به سقف و بالای میزهای ترسیم نصب شوند تا حداقل سایه را ایجاد کنند.رنگ میزهای ترسیم نباید رنگ های تیره و براق باشد.دلیل تیره نبودن میزها به خاطر استفاده از پوستی وکاغذ کالک و… و دید بهتر خطوط هنگام ترسیم و براق نبودن میز ها نیز به خاطر عدم انعکاس نور می باشد.رنگ سالن باید از رنگ های ملایم باشد که در طول زمان موجب خستگی چشم نگردد.این فضا نیز دارای فضا های جانبی می باشد که عبارتند از:

اتاق مربی یا مسئول: که باید دید کافی نسبت به سالن اصلی داشته باشد. روشویی که میتواند در داخل فضای اتلیه باشد و حد اکثر به وسیله یک پارتیشن جدا شود. این فضا تا حد بسیار زیادی شبیه فضای اتلیه ترسیم فنی ست با این تفاوت که در ان میز های کرکسیون نیز وجود دارد.نور این فضا نیز باید مصنوعی و یکنواخت بوده و ایجاد سایه نکند. این دو فضا را (اتلیه ترسیم فنی و طراحی فنی)را به گونه ای طراحی میکنند که عملکرد های مورد انتظار از هر دو درس را بر اورده کنند.


۲٫کارگاه ها:


۱٫کارگاه چوب:

حتی امروزه با تمامی پیشرفت هایی که در زمینه تکنولوژی ساختمان حاصل شده و مواد و مصالح جدید که وارد بازار شده است،باز هم با نگاهی به اطراف خود در می یابیم که هنوز هم “چوب” نقش غیرقابل انکاری در ساختمان دارد. هرچند ممکن است دیگر از چوب به عنوان مصالحی سازه ای استفاده نشود اما از ان به عنوان درب،پارتیشن ها و… هنوز هم استفاده می گردد. بحث کارکرد های چوب در معماری سنتی که خود مقوله دیگری ست که به تنهایی می تواند موضوع چند کتاب تخصصی باشد. کافیست تحلیلی اجمالی بر روی ارسی ها ،تیر گنبد ها،فرسپ ها و… بیندازیم تا به این مطلب بیشتر پی ببریم. مخلص کلام این که برای دانشجویان معماری اشنایی هرچند اجمالی با چوب و کارکرد ها،قابلیت ها،انواع اتصالات،کاربرد های مختلف انواع چوب و… لازم و غیر قابل چشم پوشی ست. از این جهت در دانشکده های معماری فضایی به عنوان کارگاه چوب در نظر گرفته می شود. ابعاد این فضا بر اساس ماشین الات و دستگاه ها و میزهای کار لازم این کارگاه تعیین می گرد به علت سر و صدایی که این کارگاه ایجاد میکند و احتمال وجود دستگاه های سنگینی همچون اره های نیمه صنعتی،دستگاه های رنده و تراش برقی و… بهتر است که در مکان یابی فضا ها،این کارگاه را در طبقات اول و یا در صورت امکان در زیرزمین قرار دهیم
کارگاه سفال و مجسمه:

هدف ما در این کارگاه اموزش مجسمه سازی به معنای عام ان نیست.چرا که امروزه مجسمه سازی خود به عنوان رشته ای مستقل که از زیر شاخه های رشته نقاشی می باشد،در دانشگاه ها تدریس می شود.هدف از کارگاه سفال و مجسمه سازی بیشتر اشنایی اجمالی با اصول این رشته به عنوان رشته ای جنبی و گاهی مکمل رشته معماری برای دانشجویان است. از طرفی یکی از راه های بیان ایده های اولیه،ساخت ماکت های کچی و گاهی گلی ست که این درس می تواند در این زمینه نیز یاری رسان دانشجویان باشد تا ایده های ذهنی خود را بهتر نشان دهند. انچه در تعیین ابعاد این کارگاه موثر است،چرخ های سفال و میز های سفالگری و مجسمه سازی ست.در این کارگاه باید فضایی برای ساخت گل در نظر گرفت که باید به راحتی قابل تمیز کردن باشد.در این فضا طبیعی یا مصنوعی بودن نور چندان اهمیت ندارد اما وجود گرد و غبار در برخی کار ها موجب اخلال در کار می شود.(مثلا در مراحل لعاب کاری)کارگاه سفال دارای فضاهایی جانبی ست که عبارتند از: اتاق مربی یا مسئول: که باید دید کافی نسبت به سالن اصلی داشته باشد.انبار وسایل کارگاه: که در ان از وسایلی مانند بسته های گچ،خاک،کاه و… نگهداری می شود.رختکن:برای تعویض لباس دانشجویان این درس.روشویی که میتواند در داخل فضای اتلیه باشد و حد اکثر به وسیله یک پارتیشن جدا شود.
.کارگاه ماکت:

علاوه بر اسکیس و روش های ارائه ترسیمی،روش دیگری نیز برای نشان دادن طرحی که در ذهن شکل گرفته و یا بر اساس پلان مرحله به مرحله پیش می رود،وجود دارد که ان ماکت سازی است. ساخت ماکت یک روش بسیار مناسب برای انتقال اسان و سریع ذهنیات،ابعاد،محوطه و… می باشد. کارگاه ماکت سازی به عنوان فضایی مستقل،بیشتر برای رشته ی شهر سازی که باید ماکت های وسیع درست کنند موضوعیت دارد. انچه در تعیین فضای کارگاه ماکت سازی مهم است،میز های ساخت و برش است که تعداد انها نیز بر اساس تعداد دانشجویان و سرانه ها و استاندارد های تعیین شده مشخص میگردد. نور کارگاه ماکت سازی میتواند مصنوعی یا طبیعی باشد.ولی جهت کار بهتر وجود نور یکنواخت مصنوعی ضروری ست. کارگاه ماکت سازی نیز دارای فضاهای وابسته یی ست که عبارتند از:اتاق مربی یا مسئول: که باید دید کافی نسبت به سالن اصلی داشته باشد. انبار وسایل کارگاه: که در ان از وسایلی مانند فوم،یونولیت و… نگهداری می شود. رختکن:برای تعویض لباس دانشجویان این درس. روشویی که میتواند در داخل فضای کارگاه وحد اکثر به وسیله یک پارتیشن جدا شود

برترین طراحی ساختمانهای دانشگاهی دنیا

دانشکده هنر مریلند

دانشکده هنر مریلند مدتهاست که به داشتن ترکیبی از ساختمانهای الکتریکی معروف است. ساختمان محدب شکل این ساختمان مرکز تئاتر، گالری ها، کافه، استودیوهای هنری و خوابگاه دانشجویان است.

مرکز اطلاعات، کامپیوتر و علوم هوش مصنوعی دانشگاه ام آی تی

ساختمان زنده مرکز اطلاعات، کامپیوتر و علوم هوش مصنوعی دانشگاه ام آی تی با طراحی سورئالیست و دیوارهای غیر عادی و عجیب و غریبش یک بنای فوق العاده زیبا بوده و تمامی امکانات رفاهی از جمله امکانات تحقیقاتی، وسائل ورزشی، مرکز مراقبت از کودکان را در خود جای داده است. ضمن اینکه یک تالار کنفرانس بسیار بزرگ نیز دارد.

دپارتمان فلسفه دانشگاه نیویورک

به گزارش مهر، با نگاه کردن به نمای بیرونی تاریخی و زیبای این ساختمان حتی فکرش را هم نمی‌کنید که این بنا دپارتمان فلسفه دانشگاه نیویورک است. راه پله های منفذ دار این بنا نور را از محیط داخل و خارج به خود جذب کرده و با انعکاس آن به نمای بیرونی با توجه به فصل و موقعیت زمانی روز رنگ بیرونی ساختمان را تغییر می‌دهد.

دانشکده هنر ویکتورین ملبورن

دانشکده هنر مجلل و تاریخی ویکتورین ملبورن نیز دارای نمایی یکتا و زیبا بوده که در نوع خود نشان دهنده وجود خلاقیتی خاص در پشت ایده طراحی این ساختمان است.

دانشگاه آرکادیای پنسیلوانیا

به گزارش مهر، دانشگاه آرکادیا در پنسیلوانیای آمریکا که در سال 1893 ساخته شده در مقایسه با بسیاری از طراحیهای مدرن ساختمانی یکی از زیباترین معماریهای سنتی را دارد و به نظر می‌رسد در پس دیوارهای بلند و تونلهای زیر زمینی اش که مختص ارتباط داخل و خارج دانشگاه بوده پیغامهای رمزآلودی را به بیننده منتقل می‌کند.

کالج Miami-Dade

کالج Miami-Dade در قسمت مرکزی میامی آمریکا به یکی از مراکز جذاب دیدنی شهر تبدیل شده و با وجود شیشه های متعدد در دور تا دور ساختمان به یکی درخشنده ترین مکانهای دانشگاهی دنیا است. طراحی کامل این برج شیشه ای و آلومینیومی قرار است تا سال 2012 کامل شود.

کالج معاصر متزو در هلند

کالج معاصر متزوی هلند که در شرق این کشور واقع شده دارای ساختمانی هرمی شکل است که فضای بیرونی آن متشکل از تعداد زیادی باغ و فضای سبز است که به منظور زمین ورزش دانشجویان مورد استفاده قرار می‌گیرد.

دانشگاه هنینگ لارسن در دانمارک

دانشگاه هنینگ لارسن واقع در دانمارک به دلیل داشتن فضایی باز به شکل یک مثلث بزرگ در امتداد رودخانه بنا شده است. صفحات بزرگ خارجی نمای ساختمان اجازه ورود نور به داخل ساختمان را می‌دهد.

سالن کنفرانس دانشگاه ناپیر

سالن تئاتر دانشگاه ناپیر به دوچرخه تخم مرغی شکل معروف است. یک ضلع این بنای بیضی شکل تماما از شیشه ساخته شده است.

دانشگاه کپنهاگ

خوابگاه دانشجویی بیکوبن دانشگاه کپنهاگ شبیه به هیچ خوابگاه دیگری نبوده و با قطعات فلزی، شیشه ای و پرتقالی رنگ چوبی خود به یک بنای بی نظیر تبدیل شده است. اتاقها و محوطه بیرونی این دانشگاه توسط یک دهلیز کوچک و مخوف به هم راه دارند.

دانشگاه ناتینگهام

پردیس جوبیلی در دانشگاه ناتینگهام مدتها پیش یک کارخانه دوچرخه سازی بوده اما در حال حاضر به یک پارک علمی با ظرفیت 2500 دانشجو تبدیل شده است. ساختمانهای چوبی، استیل و شیشه ای این بنا در حاشیه دریاچه ای دست ساز و آرام واقع شده و درختهایی که بطور ردیفی در حاشیه این دریاچه کاشته شدند محل پیاده روی دانشجویان است. از قابل توجه ترین ساختمانها در این پردیس می‌توان به مرکز منابع آموزشی دایره شکل و سالنهای کنفرانس مخروطی شکل آن اشاره کرد.

دانشگاه صنعتی نانیانگ سنگاپور

یکی از جذابترین سقفهای سبز دنیا متعلق به مدرسه هنر، طراحی و رسانه دانشگاه صنعتی نانیانگ در سنگاپور است. دیوارهای شیشه ای متعدد این ساختمان طوری تعبیه شده تا نور طبیعی محیط داخلی بنا را روشن کند. سقف چمنی دانشگاه محل ملاقات دانشجویان در اوقات فراغت است. ضمن اینکه مانند یک عایق عمل کرده و هوای داخل را خنک می‌کند.

1.      طراحی جذاب دانشگاه هنر در لندن


دانشگاه هنر جدیدی در King's Cross لندن تاسیس شده که بسیار کامل و عظیم بوده و به خانه دانشجویان نخبه تبدیل شده است. از ویژگی های منحصر به فرد این دانشگاه می توان به وجود امکانات کامل برای دانشجویان رشته های مختلف هنری، اشاره کرد. اتاق های طراحی لباس، اتاق اینترنت، کلاس های بزرگ و مجهز و کتابخانه های غنی از جمله ویژگی های این دانشگاه است.
بخش خلاقیت و طراحی این دانشگاه به گونه ای ساخته و تدارک دیده شده که کلیه امکانات مورد نیاز دانشجویان در آن یافت می شود. King's Cross به خانه دانشجویان هنرمند و نخبه تبدیل شده است. این دانشگاه در 4 طبقه به شکل بی نظیری معماری شده است. فضاهای بزرگ، کارگاه های خلاقیت، مراکز فرهنگی و کتاب خانه های عظیم این دانشگاه امکانات لازم و کافی برای 4000 دانشجو و 1000 نفر پرسنل آن را فراهم کرده اند.

جزئیات پروژه

o        فضاء 40 هزار متر مربعی

o        سالن های نمایش و لابراتورهای آموزشی

o        کارگاه های ریختگری، نجاری، آهنگری

o        کارگاه های فیلم نامه نویسی

o        استودیو های فیلم سازی، افکت های سینمایی و استودیو صدا

o        استودیوهای معماری

o        استودی های و مد لباس و منسوجات

o        استودیوهای عکاسی و اتاق تاریک

o        استودیوهای صنعت و تولید

o        استودیوهای گرافیک و طراحی ارتباطات

o        کارگاه تولید جواهر

o        استودیوهای هنر

o         

معماری این دانشگاه توسط Stanton Williams انجام شده است.


ساختمان دیگر این دانشگاه که Central Saint نام دارد، توسط یک بنا به جنوبی ترین قسمت این دانشگاه متصل شده است. طراحی ساختمان به گونه ای است که همه قسمت های آن از طرق مختلف به هم متصل شده اند.

1.      طراحی دانشکده معماری(با تکیه بر کیفیت فضاهای آموزشی)

بخش اول : بیان مسئله :

مقدمه
به نظر ماریا ریبا نویسنده کتاب «تسهیلات آموزشی» اگر دیسیپلینی وجود داشته باشد که بتوان تکامل بشر را کاملاً و به روشنی در آن مشاهده کرد آن دیسیپلین معماری است . زیرا با توجه به انواع، تعدد و بسط و گسترش فرم های معماری در طول تاریخ می توان مسیر طولانی و چه بسا نامنظم تحول تاریخی را ترسیم کرد و از آن ها به شرایط اجتماعی ، مذهبی ، اقتصادی یا شرایط اخلاقی و سیاسی پی برد. خلاصه آنکه معماری به شیوه درک زندگی اجتماعی کمک می کند ، اما آنچه که در این مجال به دنبال آن هستیم و به عنوان مسأله ما طرح شده است ، طراحی دانشکده هنر و معماری با تکیه بر کیفیت فضاهای آموزشی است. «خلق فضا همواره مقصود معماری بوده است فضای آموزش ، نیز بی شک یکی از راهبردهای رسیدن به این مقصود می باشد و دو هدف را دنبال می کند : تعلیم و تربیت معمار . از اینرو توجه به آن ، به دلیل میزان نقشی که در شکل گیری شخصیت معمار به عنوان شکل دهنده اصلی فضاهای معماری دارد ، اهمیت می یابد.» نبود فضاهای آموزشی مناسب و امکانات سخت افزاری یکی از کمبودهای اساسی آموزش معماری در ایران است . آتلیه ها فضای ثابتی را در طول دوره آموزش در اختیار دانشجویان نمی گذارند و امکان آمد و رفت و انجامپروژه های درسی در تمام ساعات شبانه روز و روزهای سال برقرار نیست. علاوه بر اینها سایت کامپیوتر با امکانات چاپ بیست و چهار ساعته و کارگاه ماکت و چوب با ابزار و فضای مورد نیاز در اختیار همه دانشجویان نیست ، همچنین فضا و امکانات آموزشی ، و نیز ارتباط آموزش معماری با نیازها و خواسته های کنونی و آتی ، از نکاتی هستند که در بسیاری از مراکز آموزشی به شکل مطلوب مورد توجه و بررسی قرار نگرفته اند. گستردگی این مسأله در سطح اکثر فضاهای آموزش معماری در کشور قابل مشاهده است بررسی میدانی کیفیت فضاهای آموزشی و مطالعات صورت گرفته در این زمینه گواه مطمئنی است بر این ادعا ، این امر با توجه به رشد بی حد و حساب مجموعه‌های آموزش عالی که به آموزش معماری مشغول هستند . بیشتر خود را بروز داده است تأکید بر کیفیت فضایی و تأثیر آن از طریق مطالعاتی که در زمینه روان شناختی فضا صورت گرفته و از طرف دیگر باور جمعی به ضعفهای شدید فضای آموزش معماری در ایران که از مقایسه با دیگر فضاهای آموزشی در سطح دنیا حاصل شده اهمیت موضوع را چندین برابر نموده است . «آشفتگی فضاهای آموزش معماری در ایران و عدم وجود روندی ، تقریباً پاسخ ده به نیازهای آموزشی دانشجویان و عدم هدفمند کردن ذهن دانشجو در جهت یادگیری طراحی معماری از مسائل اساسی و ضعفهای آموزش معماری ما می باشد به طوریکه در آموزش معماری آکادمیک ارزیابی کمی و عددی معیار اساسی ارزیابی دانشجو قرار گرفته شده است و خبری از کیفیت نیست ، عدم کیفیت فضایی ، کارگاههای طراحی معماری و نبود فضای خلاق منجر به عدم خلق فضای ایده آل در طرحها می شود.» براساس اطلاعات مکتوب و پژوهشهای صورت گرفته در باب فضا و مفاهیم کیفی آن و براساس اطلاعاتی که از تحلیل تصاویر فضاهای آموزشی حاصل شده ، نگاهی شکل گرفته است که شاید به پشتوانۀ این آگاهی بتوان تأکید نمود که فضاهای موجود از کیفیت مناسب برای امر آموزش برخوردار نیست . استناد به تحقیقاتی که در باب معماری و نسبت آن با روان شناسی محیط و به خصوص محیط آموزشی صورت گرفته و مطالعة میدانی فضاهای آموزشی و تطبیق این دو با هم در شکل گیری اطلاعات و درک این مطلب اهمیت به سزایی دارند . عدم پاسخگویی به این امر ضمن پائین آوردن کیفیت آموزش سبب ایجاد بستر ناآرامی برای ذهن دانشجو شده که این نارضایتی سبب عدم ایجاد حس تعلق برای دانشجو نسبت به این فضا می شود تداوم این امر ضمن زیر سؤال بردن آموزش و ایجاد تعارضات، پیش زمینه ذهنی دانشجو را در نقد و تحلیل فضای بهینه دچار چالش می کند و سبب می شود که او نیز در طرح فضا به کیفیت های مناسب دست پیدا نکند. از طرفی دیگر با از بین بردن اشتیاق به خلاقیت در روند آموزش، در صورت ضعف فضا ، امکان طرح بهینۀ فضا را در روند آموزش و در فضای حرفه‌ای نیز کاهش می‌دهد که این امر در نهایت ساخت شهر را تحت تأثیر قرار خواهد داد.

بدنه مسئله :
در باب تأثیر متقابل ساخت محیط بر رفتار و از طرف دیگر تأثیر الگوهای رفتاری و خواستگاه آن بر طرح محیطی مناسب و قابل اعتناء دیدگاه هایی موجود می باشد، که در مجموع اهمیت تاثیرکیفیت فضا بر رفتار تأکید شده است. اما این مسأله با رویکرد به فضاهای آموزشی و به خصوص آموزش معماری کمتر مورد تحلیل قرار گرفته است و به نظر می آید در مواردی به جهت سبک و سیاق آموزش ها و سیستمهای متفاوت آن شاید با تعارضها و تناقضهایی همراه شود . «بحث و کنکاش در مورد یافتن مشکلات وافر بر سر راه آموزش معماری در ایران خود به تنهایی از مباحث مهم و بسیار اصولی در پی بردن به راه حل های بهبود و اصلاح آموزش معماری آکادمیک می باشد زیرا تا وقتی که یک سؤال به خوبی درک نشود هرگز نمیتوان پاسخ کامل و صحیح را برای آن ارائه داد . از آنجایی که رسالت نهائی معماری رسیدن به تعالی در ساخت یک بنا می باشد و هدف هر معمار هم به جا گذاشتن یک اثر متعالی از خود است شاید بتوان یکسری مفاهیم را برای ارتقاء آموزش طراحی معماری آکادمیک در جهت ارتقائ درک فضا در روند طراحی به شرح زیر پیشنهاد کرد :
1– بررسی سیستم آموزشی و تعیین اولویت ها کهاز سیاست های کلی است .
2– تلاش برای نهادینه کردن این نکات به صورت الگوهای طراحی جهت طرح فضا .
3 –تعیین جمعیتهای هدف در مقاطع متفاوت و عملی کردن آن ها به جهت سنجش جمعیتهای نمونه.
4– ارزیابی نتایج و تصحیح به جهت رسیدن به الگوهای مناسب جهت کاربرد در سطح کل فضاهای آموزشی.» تصویر این تحقیق با استناد به مطالعات کتابخانه ای و میدانی در فضاهای معماری شهر مشهد انجام می شود، و در دانشکده هنر و معماری دانشگاه آزاد مشهد تحقق می یابد. بازه زمانی از سال 1370 تاکنون و جمعیت مخاطب نیز دانشجویان مقاطع مختلف این دانشکده و اساتید و پرسنل آن می باشند.
نتیجه مسئله :
نتایج این تحقیق می تواند بصورت الگویی بهینه برای طرح فضا پیشنهاد شود. این الگوها براساس نوع پاسخگویی به طرح فضا، قالبی را به عنوان یک نمونه ایده آل جهت طرح فضاهای آموزشی مطرح می کند. اصلاح و تأیید الگوها از سوی وزارت آموزش عالی، در باب طرح فضای آموزشی و به خصوص آموزش معماری و به کار گیری آن بعد از بررسی های مناسب جهت طرح فضا می تواند کیفیت آموزش و آموزش معماری را به گونه ای رشد دهد که هدف های طرح و حتی فراتر از آن تأیید شود. به عنوان مثال بسترسازی بهتر برای خلاقیت و افزایش کیفیت های آموزش از طرفی و زمینه سازی برای ارتقاء درک کیفیتهای فضایی در هنگام طرح فضا می تواند از جمله نتایج این پژوهش باشند. بازنگری و اصلاح فضاهای موجود و بهینه سازی آن ها از جمله نتایج کوتاه مدت کاربردی این تحقیق است.

بیان اهداف طرح :

هدف کلی : طراحی دانشکده هنر و معماری (با تکیه بر کیفیت فضاهای آموزش معماری(
اهداف جزئی :
1 –ارتقاء کیفیت فضاهای آموزش معماری
2– جدا سازی چیدمان از طراحی در آموزش معماری ( درک فضا وملموس شدن عملکردها است که منجر به طراحی می شود در صورتیکه در چیدمان فضائی، فضاها به صورت کلیشه ای وصنعتی درکنار هم می باشد.
3– دور کردن دانشجو از کور فضائی (کور فضائی در اثر توجه به حجم و پلاستیک بنا ایجادمی شود در صورتیکه برای طراحی، دانشجو باید کلیه عوامل حجم، پر و خالی، عملکرد، فرم و.... را به صورت رفت و برگشتی با هم تلفیق کند کور فضائی موجب عدم شناخت روح فضا می شود)
4 – طراحی فضاهای آموزش معماری متناسب با هویت، فرهنگ و معماریایرانی به منظور ایجاد نوستالوژی فکری در دانشجویان که برای رسیدنبه این هدف بایستی از یک سو تنوع فضاها را درنظر داشت و از سوی دیگر لازم است در نسبت بین فضاهای خصوصی- نیمه عمومی و عمومی دقت فراوان داشت.

منابع :
- کتب :
¨ کامل نیا، حامد؛ «طراحی محیطهای یادگیری (مفاهیم و تجربه ها)»، انتشارات سبحان نور، تهران 1385.
¨ الکساندر، کریستوفر؛ «معماری و راز جاودانگی»، ترجمه قیومی بیدهندی.
¨ گروتر، یورگ؛ «زیباشناسی در معماری»، ترجمه جهانشاه پاکزاد، انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.
¨ زوی، برونو؛ «چگونه به معماری بنگریم»، ترجمه فریده گرمان، تهران : کتاب امروز.

«اگر محیط آموزشی بخواهد زمینه ای ثمربخش برای نسل آینده باشد، محیط و ساختمان هایش می بایست خلاقه باشند، نه تقلید شده. محیطی محرک برای آزاد کردن اندیشه و بیان خلاقه، به همان اندازه روش تدریس دارای اهمیت است. بدین لحاظ، قدرت و توان در خلق ساختمان هایی که برای تمرکز رشد فرهنگی افراد مناسب اند، مستقیماً به طراحی فضاهای هدایت کننده به فعالیت فکری مربوط می شود. مواردی نظیر روشنایی و نورپردازی، انتخاب رنگ، ارتباط مناطق گوناگون، خلق حیاط های داخلی یا مناطق محوطه سازی شده و جز آن، برای به دست دادن نتیجه نهایی معماری‌ای که گشاده دست بودن با کاربرانش را هدف قرار می دهد، از جمله جنبه های اساسی کار هستند».

کاغذی :
لویی دوران :یکی از معمارانی که به فضا در معماری توجهی ویژه کرد، او در سال 1800 میلادی معماری را چنین تعریف کرد : معماری هنر ترکیب فضاست به نحوی که در تمام ساختمان های عمومی و خصوصی قابل تحقق باشد. هدف اصلی دوران از این تعریف، نظریه پردازی در زمینه ی موضوع های طراحی برای آموزش معماری بود که آن ها را در کتاب معروفش به نام «دقت و تأکیدی بر درس های معماری» نشان می دهد.
عنصرهای معماری که دوران از آن ها نام می برد عبارتند از : دیوارها، ستون ها و طاق ها و با این عناصر به دسته بندی و تحلیل آثار معماری دوره های مختلف می پردازد.
هنری سانوف :استاد انیستیتو امریکایی معمار- نظریه پرداز معماری در زمینه فضاهای آموزشی او می گوید : در فضای آموزشی، محیط فیزیکی به عنوان مربی دوم مطرح است.

بخش دوم :طرح های مشابه :

طرح های خارجی- اجرایی :

- مدرسه معماری باوهاس :
هدف اصلی این مدرسه آشکار کردن ذهنیت خلاق نهفته فرد است. عنصر خلاقیت، قوانین ریتم و تناسبات، ارزشهای نوری و فضاهای پر و خالی. هدف اصلی معمار ترکیب فضاها با یکدیگر و پدید آوردن مجموعه ای واحد بود.

- در ساختمان باوهاس دو نکته اساسی که مورد توجه بوده است :نظم دلپذیری که از ترکیب سطوح و فضاهای مختلف به وجود آمده است و استفاده از شیشه که میسر می دارد درون و بیرون ساختمان در آن واحد دیده می شود.

- مدرسه هنر و معماری فلوریدا :این دانشکده در سال 1980 در ایالت فلوریدا امریکا و در شهر میامی ساخته شد. معمار این دانشگاه برنادچومی می باشد. در اینجا خود ساختمان هر چه هست به همان اندازه مهم است که چگونه به نظر می رسد. فضاهای با روح که به نحو بسیار عالی هر کدام تعریف شده باشند.
طرحهای داخلی- اجرایی :

- دانشکده هنر و معماری دانشگاه آزاد اسلامی- واحد مشهد :در این بنا که از سال 1371 مورد استفاده قرار گرفته است هیچگونه توجهی به کیفیت فضایی، ابعاد و تناسبات معماری نشده است. - دانشکده هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، (رولاند دوبرول، ماکسیم سیرو، مارکوف، الکساندر موزر، آندره گدار، محسن فروغی(

طرح های داخلی- کاغذی :

- پایان نامه کارشناسی ارشد «مدرسه معماری» نجمه نبوی، استاد راهنما دکتر خسرو صحاف، 1384.
- پایان نامه کارشناسی ارشد «بررسی ویژگیهای فضای آموزش معماری»، عقیل بهرامی، استاد راهنما سید امیرسعید محمودی، دانشگاه هنرهای زیبای تهران.

چکیده تحقیق :
فهم انسان در برخی از موارد، پروسه ای پیچیده به خود می گیرد و گاهی خیلی ساده اتفاق می افتد، در واقع گاهی فهم از حس برمی خیزد، گاهی از وجود، گاهی فهم ریشه در ادراکات حسی ما به خصوص حس بینایی از دنیای اطرافمان دارد و گاهی ریشه در معانی، که یا در وجود انسان شکل گرفته و یا از محیط پیرامون برداشت شده است. در معماری چنانچه قابل اثبات است ابتدا ماهیت و مفهوم وجود دارد، بعد ماده خلق می شود یعنی آنچه که تصور نامیده می شود شکل وجود به خود می گیرد و سرانجام تصویر این تصور به بیرون ذهن منتقل می شود. ذهن ما از یک جهت مانند یک تخته سیاه در آتلیه معماری دانشکده مان می باشد که ابتدا روی آن خطی ترسیم نشده است اما به تدریج و مرحله به مرحله با گذراندن واحدهای ترکیب و مقدمات و هندسه و دیدن مجله ها و فضاهای متفاوت، نمادهایی را بر روی این تخته خالی از هر گونه خط و هندسه ترسیم می نماییم. پس دیدن، نگاه کردن و اندیشیدن در معماری بسیار حائز اهمیت می باشد. آیا تصور انسانی که زیبایی را ندیده و درک نکرده و فقط مفهوم آن را شنیده با انسانی که آن را دیده و درک کرده یکی است؟ پرورش خلاقیت ذهنی دانشجو در فضایی که زشت، بی تناسب، بی روح بدون توجه به ارگونومی انسانی طراحی شده است بسیار مشکل بوده در صورتی که کیفیت فضایی و متناسب بودن و کارکردی بودن آن تأثیر بسزایی در پرورش ذهنی یک دانشجو به خصوص، دانشجوی هنر و معماری دارد. در این تحقیق بر آنیم که با بررسی فضاهای تشکیل دهنده یک دانشکده معماری، آموزش معماری، دانشجوی معماری و ارتباط آنها با فضا و پیرامون خود به ضوابط و معیارهایی دست پیدا کنیم که طراح را دریافتن راه حل نهایی یاری رساند. نظر به اینکه اکثر پژوهش های موجود درباره کیفیت فضاهای آموزشی در برخی زمینه های خاص مانند دانشکده ها و یا دانشکده معماری بسیار ناچیز و کمرنگ می باشد، اجرای این پژوهش ضروری به نظر می‌رسد. یافته های این تحقیق و پژوهش می‌تواند ما را در ایجاد فضای انسان ساخته بهینه تر، دانشکده های کاراتر و نیز به بیان نظریه های جدیدتر یاری دهد.

ضرورت توجه به این مطلب با دانستن اینکه، در ایران دانشکده های معماری به طور خاص برای این موضوع طراحی نشده اند و یا در هنگام طراحی به این موضوع توجه نشده است بیشتر مشخص می شود و نهایتاً سعی می شود به مشخص شدن فاکتورهای مؤثر راهکارهای لازم برای طراحی بهینه دانشکده معماری با تأکید بر کیفیت فضاهای آموزشی ارائه گردد.

بر اساس جداول، چمعیت دانشجویی با توجه به مقاطع تحصیلی پیش بینی شده و تا سال چهارم تأسیس دانشکده معماری محاسبه شده اند. جمعیت پیش بینی شده برای دانشجویان در حال تحصیل در سال چهارم تأسیس در مقطع کاردانی 240 نفر ودر مقطع کارشناسی 160 نفر خواهند بود. بر اساس سرانه قابل قبول وزارت علوم، تحقیقات و فناوری برای گروههای آموزشی، تسهیلات زیر بنایی، رفاهی و کمک آموزشی که در جدول زیر نشان داده شده زیر بنای لازم جهت احداث فضاهای آموزشی و وابسته آموزشی برای رشته عنوان شده محاسبه شده است. کاربری علوم پایه علوم انسانی و هنر دانشکده معماری کشاورزی و دامپزشکی سرانه قابل قبول 12 10 14 17 کاربری سالن ورزشی سرپوشیده سلف سرویس کتابخانه خوابگاه دانشجویان خوابگاه دانشجویان متأهلین فرهنگی و نمازخانه آمفی تئاتر اداری سرانه قابل قبول 0.6 1.2 1.5 8 2.8 0.7 0.3 0.3 جمعیت دانشجویی در سال چهارم تأسیس دانشکده معماری در دو مقطع کاردانی ناپیوسته و کارشناسی ناپیوسته 400 نفر خواهد بود. کاردانی کارشناسی جمعیت 240 160 جمع 400 زیر بنای لازم جهت دانشکده معماری: 5600 = (سرانه) 14 * 400 زیر بنای لازم جهت اداری 120 = 0.3 * 400 زیر بنای لازم جهت سلف سرویس 480 = 1.2 * 400 زیر بنای لازم جهت فرهنگی و نماز خانه 280 = 0.7 * 400 6480 جمع کل جدول پذیرش دانشجو در سال جاری ردیف نام رشته مقطع تاریخ ورود ظرفیت دختر ظرفیت پسر جمع 1 معماری کاردانی ناپیوسته مهر 87 30 30 60 2 معماری کاردانی ناپیوسته بهمن 87 30 30 60 3 معماری کارشناسی ناپیوسته مهر 87 8 12 20 جمع 140 ورودی فضای آموزشی فضای ورودی در معماری کهن ایران از اهمیت ویژه ای برخوردار است . آثار بجا مانده از مساجد ، کاخها ، مدارس ، حمامها ، کاروانسراها ، باغها وحتی خانه ها به نحو بارزی جلوه گری میکند . اما متاسفانه به نظر میرسد فضای ورودی کم و بیش در معماری معاصر ایران جای خود را از دست داده و اهمیت خاص آن کمرنگ شده است . توجه به نکات زیر در طراحی فضای ورودی دانشکده می تواند بر زیبایی و کارایی آن بیافزاید : 1- برای ورودی دانشکده سر درب مناسب طراحی شود . نام دانشکده می تواند در سر درب (با استفاده از کاشی یا تابلو)تعبیه شود . 2- استفاده از گیاهان در ورودی دانشکده می تواند علاوه بر ایجاد جذابیت ، بر محبوبیت آن در دانشجویان بیافزاید . رعایت عقب نشینی جلوی ورودی دانشکده شرح عرض گذر (متر) طول و عرض عقب نشینی ورودی حداقل عرض (متر) حداقل طول (متر) دانشکده تا12 متر 4 10 16-14 5 16 18-24 6 16 24 به بالا 6 16 نما نمای یک ساختمان میتواند مهمترین عنصر در شکل پردازی آن باشد . نماها بنا را در بر گرفته اند درک گویای آن هستند و درک بنا ، در اصل به واسطه آنان صورت می پذیرد. در واقع این نما نیروی هدایت کننده مخصوصی برای دانشجویان دارد و یک نمای با شخصیت و زیبا صورت آن را تقویت کرده و به آن هویت و اعتماد به نفس می دهد حس تعلق و حس افتخار به دانشکده را در آن قوت می بخشد . مخصوصا اگر نما با تصورات دانشجو نزدیکی داشته باشد باعث تحریک خلاقیت و تخیل او می شود . ایجاد تزئینات ویا المانها ی خاص در نما که به صورت نشانه ها و نقاط تاکیدی در ساختمان که احساسات دانشجو را برمی انگیزد و نشانه و سمبلی برای شناخت دانشکده میشود. طراحی نمایی زیبا و با هویت و با رعایت مقیاس دانشجویان می تواند تاثیر روانی شاخص داشته باشد ، پیام بدهد و احساس بیافریند . در این راستا ، احکامی پیرامون ویژگیهای عناصر بصری نما و چگونگی سازماندهی عناصر بصری ارائه خواهد شد . ولی قبل از آن ذکر چند نکته بسیار مهم در رابطه با طراحی نما ضروری است : 1.برای طراحی نما باید به شرایط فرهنگی –اجتماعی محیط باید توجه نمود . 2.برای طراحی نما باید به رابطه نما با اقلیم و شرایط اب و هوایی محیط توجه نمود. 3.برلی طراحی نما باید به رابطه آ با شرایط فیزیکی محیط توجه نمود. برنامه ریزی ساختمانها: حوزه بندی عملکردها و فضاهای مورد نیاز 1. حوزه اداری 1-1. حوزه ریاست - اتاق رئیس دانشکده - اتاق منشی و انتظار - اتاق شورا - سرویس بهداشتی 2-1. حوزه معاونت - اتاق معاون اداری و مالی - اتاق منشی و انتظار - اتاق معاون آموزشی -اتاق معاون دانشجویی 3-1. سایر فضاها - آموزشی - کار پردازی - حسابداری - بایگانی - دبیرخانه - اطلاعات - آبدارخانه - سرویس بهداشتی 2. حوزه آموزشی 1-2. کلاسهای تئوری 2-2. آتلیه ها 3-2. اتاق های اساتید 4-2. مدیریت گروه بررسی کیفی فضاهای مورد نیاز دانشکده : 1. کلاسهای دروس تئوریک کلاس درس مهمترین فضای آموزشی است و ساماندهی مناسب فضای کلاس به دلیل حساسیت روحی دانشجویان از اهمیت مضاعفی بر خوردار است. از آنجائی که عملکرد آموزشی دانشکده عمدتاً در کلاس درس اتفاق می افتد، پس فضای کلاس می تواند با بهره گیری از نحوه ساماندهی پویا وسازنده خود، کیفیت زندگی دانشجویان در محیط تعلیم را ارتقاء بخشیده و بدین ترتیب راندمان آموزش و فراگیری را بطور چشمگیری افزایش دهد . 2. آتلیه ها بر حسب نوع عملکرد دارای سطح و سطوح متفاوتی هستند . آتلیه های عمومی هنر باید شامل امکانات و تجهیزات عمومی باشند. طیف وسیعی از فعالیت ها ( نقاشی ، مجسمه سازی و طراحی و... ) در این فضا انجام می گیرد و استاد به صورت سیار در تمامی آتلیه فعالیت میکند . فضای مورد نیاز : بر حسب نوع فعالیتهای انجام شده در آتلیه می تواند بین دو اندازه فضایی 12*8 تا 15*8 متغیر باشد . مبلمان مورد نیاز : درهر آتلیه بر حسب نیاز اتاقکهایی جهت گذاردن وسایلی همچون نقشه ، ماکت و ... استفاده می شود . * اتاق های اساتید * اتاق مدیر گروه 3. حوزه پشتیبانی و رفاهی 1-3. سالن اجتماعات - هال انتظار - سرویس بهداشتی - سالن اصلی - ورودی فرعی * تالار اصلی شورا با ظرفیت 50 نفر 2-3. سلف سرویس - فضای ورودی و تقسیم - سالن غذا خوری - سرویسهای بهداشتی - آشپزخانه 3-3. نمازخانه - وضوخانه و کفش کن - سالن های اصلی نمازخانه نماز خانه زیبا و جذاب و دلپذیر با رنگی صاف و روشن، درب ورودی با زیبایی هر چه تمام تر، ساخت محراب مناسب و زیبا ، تجهیزات و تزئینات داخلی نماز خانه ضمن پیام رسانی در زمینه رشد و تعالی دانشجویان موثر خواهد بود . در این فضا می توان با طراحی مناسب چنان از نور طبیعی بهره گرفت که به کشش و جذابیت روحانی بودن فضا افزود . مسئله تهویه و نظافت جزو مسائل اساسی است که باید در نظر گرفته شوند . برای نماز خانه بهتر است وضوخانه اختصاصی در نظر گرفت و اگر ساخت وضوخانه میسر فراهم آ وردن آب گرم برای وضو و نیز ساخت توالتها و سرویسهای بهداشتی مناسب ، زمینه را برای حضور فعال دانشجویان مهیا تر می سازد . درب ورودی با زیبایی هر چه تمام تر تزیین گردد . این در به گونه ای طراحی واجرا شود که از کلیه در ها متمایز و توجه دانشجویان را به خود جلب نماید. حوزه فضاهای اداری این فضاها پس از بررسی های لازم در زمینه شرح وظایف ، تشکیلات ، ضوابط درجه بندی و پستهای سازمانی ، مذاکرات با مسئولین و کارشناسان دفتر آموزش بر اساس نوع وظایف و تشابه و متناسب با تعداد پرسنل اداری آموزشی در نظر گرفته شده است . این فضا ها از نظر موقعیت و محل قرار گیری جهت سهولت دسترسی مراجعین ،بهتر است در طبقه همکف ساختمان قرار گیرد . اتاق اساتید را می توان در طبقات دیگر پیش بینی کرد. گروه 1 ( فضاهای اصلی) منظور فضاهایی هستند که کار اصلی اداری مستقیما در آنها انجام میشود. مانند اتاقهای جلسات، بایگانی، محل دستگاه فتوکپی و ... * اتاق جلسات گروه 2 (فضاهای وابسته اصلی) منظور فضاهایی هستند که برای تسهیل و خدمات رسانی انجام کار پیش بینی شده اند، مانند سالن اجتماعات، کتابخانه، کلاسهای آموزشی، مرکز تلفن، اطلاعات و موارد مشابه. گروه 3 (فضاهای رفاهی) منظور فضاهایی هستند که برای تأمین رفاه کارکنان و مراجعین در ساختمان اداری پیش بینی شده اند، مانند آبدارخانه، مرکز کمکهای اولیه، سرویس های بهداشتی و موارد مشابه گروه 4 (فضاهای پشتیبانی) منظور فضاهایی هستند که برای پشتیبانی فعالییتها و خدمات اداری پیش بینی شده و بطور غیر مستقیم در کنار 3 فضای گذشته شکل میگیرند. گروه 5 (فضاهای گردش) منظور فضاهایی هستند که برای ارتباط بین فضاهای یاد شده پیش بینی میشوند. الف- گردش افقی در طبقات مانند ورودی ها، راهروها، فضاهای مکث و تقسیم و مسیرهای تأسیساتی(رایزر) ب- گردش عمومی طبقات مانند پله های ارتباطی طبقات، آسانسورها، بالابرها، پله های فرار، پاگردها، شیب روها(رامپ) و موارد مشابه مساحت زیر بنا: عبارت است از سطوحی که در طبقات ساختمان برای ایجاد بنا اشغال میشود و به دو صورت زیر مشخص میشود: 1- زیر بنای خالص: عبارت از مجموع مساحت زیر بنای گرههای 1 تا 4 2- زیر بنای ناخالص: عبارت است از مجموع مساحت گروههای 1 تا 5 مساحت سرانه: برابر است با هر نفر از جمعیت اداری از مساحت زیر بنای ساختمان سرانه مبنا: برابر است با مساحت اشغال شده توسط یک نفر یا هر یک از لوازم اداری، که شامل فضای استقرار، حرکت و دسترسی به آن میباشد جدول سرانه های مبنا در گروه 3 (فضاهای رفاهی) ردیف نام فضا سرانه مبنا توضیحات متر مربع به ازای هر نفر 1 نمازخانه 1.2 نفر 1- گنجایش حدود یک سوم کارکنان منظور گردد 2 غذاخوری سالن(میزهای 4 نفره) 1.5 نفر ظرفیت معادل یک سوم مراجعین 3 سالن(میزهای 10 نفره) 1 نفر 4 آشپزخانه 1.5 نفر با احتساب فضاهای جنبی مورد نیاز 5 بوفه آماده سازی برای تا 100نفر 12 نفر در صورت نداشتن غذاخوری با احتساب فضاهای جنبی مورد نیاز 6 از 100 نفر به بالا 0.12 نفر 7 سالن میزهای 4 نفره 0.9 نفر ابعاد میز کوچکتر از غذاخوری 8 آبدارخانه تا 100 نفر 1 واحد 6 نفر با احتساب لوازم کار مورد نیاز 9 از 100 نفر به بالا 0.6 نفر 10 کمکهای اولیه برای تا 150 نفر 1 اتاق 9 واحد برای ادارات ک.چک به صورت کمد کمکهای اولیه منظور شود 11 از 150 نفر به بالا 0.6 نفر 12 سرویس بهداشتی هر 25 نفر 1 واحد 3.6 واحد این سطح شامل توالت ؛دستشویی و فضاهای دسترسی به آن می باشد(معمولاً دو سوم مردانه و یک سوم زنانه) برنامه فضاهای اداری دانشکده معماری این فضاها خدمات رسانی و اداره کلیه امور دانشکده را بر عهده خواهند داشت و به لحاظ گستردگی فعالیت از موقعیت ویژه ای برخوردار می باشند. حوزه ریاست دانشکده شامل ترکیبی از عملکرد معاونت دانشجویی، اتاق شورا و ریاست دانشکده بوده که ضمن استقلال نسبی دارای ارتباطات متقابلی نیز می باشند. این حوزه بهمراه اتاقهای اساتید در طبقه اول واقع شده است. این بخش در موقعیتی واقع شده است که مراجعین بیرون از دانشکده نیز براحتی به این قسمت رفت و آمد نمایند. فضاهای اصلی بخش اداری متشکل از: - حوزه مدیریت - معاونت دانشجویی - معاونت آموزشی - معاون اداری مالی جدول شرح فضاهای اداری دانشکده معماری: ردیف شرح فضا ظرفیت مساحت فضا تعداد فضا مساحت کل متر مربع توضیحات 1 رئیس دانشکده 1 25-20 1 25-20 2 مسئول دفتر 2 12 2 24 3 معاون آموزشی 1 18 1 18 4 معاون دانشجوئی 1 18 1 18 5 معاون اداری مالی 1 16 1 16 6 آموزش 5 34-31 1 34-31 7 کارپردازی 2 - 1 - 8 حسابداری 3 32 1 30 9 بایگانی 2 28 1 28 10 دبیرخانه 2 21 1 21 11 چاپ و تکثیر 2 - 1 - 12 آبدارخانه 2 11 1 11 13 اطلاعات 2 10 2 20 14 اداری - - - 210 15 سرویس بهداشتی 11 3 33 16 اتاق شورا 40-20 50 1 45 جمع زیربنای مفید 525 مترمربع به منظور محاسبه سطح زیر بنای حوزۀ اداری پروژه، ابتدا جمعیت مورد استفاده این بخش را با توجه به جدول فضاهای مورد نیاز دانشکده معماری و ضوابط طراحی ساختمانهای اداری (نشریه سازمان برنامه بودجه) بدست آمده اسث. کاربری فضا ظرفیت تعداد اداری آموزش 5 1 اداری کارپردازی 2 1 حسابداری 3 1 بایگانی 2 1 دبیرخانه 3 1 کاربری فضا ظرفیت تعداد ریاست مسئول دفتر 2 1 ریاست معاون مالی 2 1 ریاست معاون آموزشی 2 1 ریاست معاون دانشجوئی 2 1 کاربری رده بندی شغلی تعداد خدماتی پشتیبانی خدمتگزار 3 خدماتی پشتیبانی نامه رسان 1 خدماتی پشتیبانی راننده 1 خدماتی پشتیبانی تکنسین تاسیسات 1 خدماتی پشتیبانی تکنسین مخابرات 1 خدماتی پشتیبانی انباردار 1 به مقادیر فوق تعداد اساتید هم اضافه میشوند به همراه برخی تعدیلات جمعیتی که در مجموع تعداد افراد استفاده کننده از این حوزه مشخص میشوند. حوزه فضای کمک آموزشی کتابخانه دانشکده : یکی از مهمترین شاخص های رشد و توسعه فرهنگی و اقتصادی هر کشور ، میزان مطالعه در آن کشور می باشد ، فرهنگ حاکم بر جامعه بر پایه علم و آگاهی و بصیرت استوار شده است . بدیهی است جهت نیازهای فکری و فرهنگی و علمی دانشجویان و گسترش فرهنگ مطالعه و تحقیق در آنها باید در دانشکده ها مکان یابی مناسبی برای کتابخانه در نظر گرفت . کتابخانه با فضایی دلپذیر و شاداب و رنگی گرم و روشن با درب ورودی زیبا و رنگ آمیزی جذاب با تجهیزاتی مناسب و میز و صندلی مطالعه با رنگ آمیزی شاد ، انتخاب کتابهای مختلف و تخصصی متناسب با مقاطع و رشته تحصیلی دانشجویان هم در روحیه آنها تاثیر میگذارد و هم در انگیزش مطالعه موثر خواهد بود . کتابخانه را به سه نوع متفاوت می توان در نظر گرفت : 1.کتابخانه به صورت یک مخزن صرف باشد و تنها به امر امانت دادن کتاب بپردازد . 2.کتابخانه دارای مخزن باز و سالن قرائت باشد . 3.کتابخانه دارای دو بخش مجزای مخزن و قرائت باشد . فضای مورد نیاز : فضای مورد نیاز برای سالن قرائت باید براساس تعداد دانشجویان بصورت ضریب50تا25% افراد بطور همزمان مورد محاسبه قرار گیرد. سرانه فضایی هر دانشجو در فضای کتابخانه 2/1 متر مربع است . مبلمان مورد نیاز : مبلمان مورد نیاز برای سالن قرائت ، میزهای یک نفره دارای ابعاد70%*6%*00/1 متر و میزهای چهار نفره برای کار گروهی که شامل میزهای دارای ابعاد 70 % * 10/1 * 10/1 * متر می باشد . برای سیستم قفسه باز می توان از کمد های مخصوص نگهداری کتاب باابعاد 2 * 40 % *50/1 متر استفاده نمود قفسه های کتاب فضای عبور بین قفسه بندیها در قسمت مخزن کتاب معمولا دارای حداقل عرض 90 سانتی متر و مسیرهای اصلی 105 سانتی متر میباشد. تیپ نمونه غرفه های انفرادی * غرفه های بسته * غرفه های باز قرائتخانه سالن مطالعه باید از نور مناسبی جهت مطالعه برخوردار باشد توصیه میگردد که از نفوذ مستقیم نور آفتاب به داخل سالن جلوگیری شود و در صورت امکان نور سالن از طریق جبهه شمالی تامین گردد. آمفی تئاتر( سالن چند منظوره) سالن اجتماعات برای مراسم خاص,سخنرانی,گردهمایی,نمایش تئاتر,اسلاید و فیلم استفاده می شود. حجم آن با توجه به ظرفیت 150 نفر و سرانه 2/1 متر مربع میباشد. سالن اجتماعات بهتر است در کنار دانشکده قرار گیرد تا باعث مزاحمت دیگر بخشها نشود و مساحت کل آن 295 مترمربع پیش بینی شده است. طرز چیدن صندلی : در یک سالن اجتماعات صندلیها باید طوری چیده شوند که هر بیننده بتواند از بالای سر تماشاگر ردیف جلو نظاره گر صحنه نمایش باشد ولی به علت اینکه همیشه این امکان وجود ندارد معمولا صندلی ها را طوری قرار میدهند که آنها یک ردیف در میان مقابل هم قرار گیرند. اتاق شورا : اتاق شورا با ظرفیت 20 نفر برای استفاده جلسات و کنفرانسهای اداری و علمی کوچک در نظر گرفته شده . این اتاق باید دارای قابلیت اسلاید و فیلم باشد. مساحت این فضا 50 مترمربع می باشد و در مواقع مورد نیاز ظرفیتش تا 40 نفر نیز میتواند افزایش یابد. سلف سرویس (غذاخوری) در مجموعه دانشکده معماری سلف سرویس مجموعه برای سرویس دهی به 100 دانشجو بطور همزمان پیش بینی شده است. بر اساس سرانه قابل قبول وزارت علوم تحقیقات و فن آوری برای هر دانشجو 2/1 سرانه لازم خواهد بود بنابراین : مساحت سالن غذاخوری 120مترمربع 2/1 *100 بر اساس استانداردها برای آشپزخانه هر رستوران دانشجویی برای هر دانشجو سرانه 6/0 مترمربع و فضای جنبی و هال 3/0 مترمربع در نظر گرفته می شود بنابراین : مساحت آشپزخانه و رستوران دانشجویی 60 مترمربع 6/0 * 100 فضای هال و فضای جنبی 40 متر مربع 4/0 * 100 در مجموع مساحت کل سلف 286 مترمربع 220 = 40 +60+120 286= 3/1 * 220 بوفــــه (تریا) در دانشگاه ساختن فضایی برای تغذیه و بوفه دانشجویان ضروری است . مرکز سرویس دهی غذایی عمدتا به دو بخش : یکی جهت سرویس دهی به مسئولان و دیگری جهت دانشجویان تعلق میگیرد که هر یک بایستی در محل مناسب خود قر ار گیرد . بهتر است بوفه با فضای باز و فضای سبز در ارتباط باشد . تلفیق فضای تغذیه با فضای استراحت ( با سکو ها یا صندلی در کنار آن ) و همچنین ایجاد فضای سر پوشیده به صورت آلاچیق و تراس های نیمه باز در این فضا نیز میتواند برکارایی و کیفیت آن افزوده و محدودیت آن را نزد دانشجویان بالا ببرد . مکان قرار گیری : لزوم دسترسی به بیرون به منظور تهیه مواد غذایی موجب می شود که این مرکز در نزدیکی درب خروجی یا اضطراری قرار گیرد . یا خود دری به بیرون از ساختمان داشته باشد در صورت عدم امکان دسترسی به بیرون باید در دسترسی سریع وآسان به این فضا فراهم آید. جدول شرح فضاهای عمومی و پشتیبانی دانشکده معماری ردیف شرح فضا ظرفیت مساحت فضا تعداد فضا مساحت کل توضیحات 1 اتاق اساتید 1 12 9 115 2 کتابخانه 100 65 1 65 3 سالن مطالعه 50 61 2 122 سرانه 2/1 4 سالن چند منظوره 150 - 1 295 سرانه 13/1 5 سلف سرویس 100 - 1 180 سرانه 8/1-به همراه کلیه فضاهای 6 سرویس بهداشتی - 15 4 60 جمع زیربنای مفید 837 مترمربع جدول شرح فضای آموزشی دانشکده معماری ردیف شرح فضا ظرفیت مساحت فضا تعداد فضا مساحت کل توضیحات 1 کلاس تئوری 40 64 8 512 سرانه 6/1 2 آتلیه 40 75 6 450 سرانه 2/1 جمع زیربنای مفید 962 مترمربع جدول شرح فضاهای دانشکده معماری ردیف شرح فضا مساحت کل متر مربع توضیحات 1 فضاهای آموزش نظری 512 سرانه 6/1 متر مربع 2 فضاهای آموزش عملی 450 سرانه25/1 متر مربع 3 فضاهای اداری 562 هر طبقه حدود560 4 فضاهای عمومی و پشتیبانی 837 جمع زیربنای مفید 2361 متر مربع فضاهای خدماتی : 1. موتور خانه فضای مورد نیاز : فضایی با ابعاد 60 تا 80 متر مربع که در زیر زمین می تواند احداث شود . وسایل مورد نیاز : وسایل گرمایش یا سرمایش مورد نیاز 2. انبار اصلی و انبار نظافت طبقات فضای مورد نیاز : انبار اصلی برای نگهداری وسایل زائد که می تواند 20 متر مربع گنجایش داشته باشد و انبار داخل طبقات که با زیر بنای حدود 5/1 تا 2 متر مربع احداث می شود و محل نگهداری وسایل نظافت متعلق به هر طبقه است . 3 .آبدار خانه فضای مورد نیاز : فضایی برای تهیه چای و وسایل پذیرایی برای اساتید و میهمانان مبلمان مورد نیاز : مبلمان فضا شامل یخچال ، سینک ،گاز و زنگ احضار مستخدم می باشد . 4- سرویس بهداشتی فضای مورد نیاز : فضای توالت و دستشویی که برای اساتید و دانشجویان به صورت مجزا در نظر گرفته می شود. تعداد آن بر حسب تعداد دانشجویان متغییر است و شامل 5/1 تا 2 متر مربع فضا برای توالت و 1 متر مربع فضا برای دستشویی است . برای دانشجویان به ازای هر 30 تا 40 نفر و برای کارکنان به ازای هر 5 کلاس یک توالت به مساحت 6/3 متر مربع در نظر گرفته می شود. فضاهای ارتباطی : آیین کار ایمنی کریدور ها و راهروهای دانشکده راهروهای دانشکده : فضاهای افقی رفت و آمد به کلاسها و قسمت های اداری و در بعضی مواقع برای توقف های کوتاه مدت دانشجویان قرار می گیرد . ایمنی این فضاها از نظر صوتی از اهمیت خاصی بر خوردار است . به خصوص در مواقع شروع و اتمام درس که ازدحام در این فضا زیاد و تامین مسائل ایمنی این فضاها از نظر جلو گیری از حوادث و حفظ آرامش کلاسهای درس خصوصیات خاصی را ایجاب می کند .( موسسه استاندارد ) پهنای سرسرا تقریبا 2 متر برای یک کلاس درس 2.5 متر برای خروج یک سمتی و کریدور 3 متری برای گذر گاه مرکزی می باشد . ترکیب راهرو با void مرکزی در طبقات بالا باعث جذابیت فوق العاده این فضا را در نزد دانشجویان می شود چرا که آنها ار ارتباط بصری بین طبقات لذت می برند و کشش قوی بین بالا و پایین باعث تحریک دانشجویان می شود . مکان قرار گیری : دسترسی های افقی (راهرو) و عمودی (پلکان) به فضا های مختلف باید مناسب و سریع و خوانا باشند و به گو نه ای سازماندهی شده باشند که امکان همکاری و ارتباط مناسب بین فضاهای مختلف را فراهم کنند و چگونگی قرار گیری فضاهای ارتباط بستگی به سازماندهی کل فضاها دارد که با توجه به نوع سازماندهی فضایی به کار رفته نحوه استقرار مسیرهای حرکتی افقی و عمودی تفاوت پیدا می کند . نور : استفاده از نور طبیعی در راهرو باعث جذاب شدن و دلپذیر شدن فضا برای دانشجویان می شود . نتیجه از این فضا استقبال خواهند کرد و در این حالت امکان استفاده از عملکردهای مختلف آموزشی در راهرو نیز فراهم میگردد . علاوه بر نور طبیعی ، راهروها بایستی دارای نور پردازی مصنوعی مناسب همراه با امکانات برق اضطراری برای مواقعی که برق دچار مشکل میگردد باشند . استفاده از نور گیر های سقفی نیز میتواند نتنها نور مناسب را برای فضا تامین کند بلکه باعث ایجاد تنوع فضایی در راهرو شده و یا بازی با نور می توان حرکت و توقف را در فضا ایجاد کرد . تهویه : استفاده از تهویه مناسب در فضای راهرو ضروری است. بدین منظور میتوان درصورت امکان از تهویه طبیعی به صورت تهویه از طریق سقف و یا تهویه مکانیکی استفاده نمود . صدا : استفاده از صفحات آکوستیکی در بدنه و سقف برای کاهش صدا در راهروها بسیار مناسب است . فرم : فضاهای ارتباطی یعنی فضاهای حرکت و عبور و فضاهای مکث که عناصر مختلف معماری را به هم ربط میدهند دارای خصوصیات ایستایی و پویایی می باشند . کیفیت تمام مسیرهای حرکت ، پویایی است و همچنین فضاهای مکث دارای کیفیت ایستایی و ثبات هستند . استفاده از فرم مناسب با کیفیت فضا باعث میشود که در شخص احساس آرامش و امنیت ایجاد شود . میتوان از فرم های پویا برای فضاهای ارتباطی استفاده کرد که در این صورت نه تنها این فضاها از نظر عمومی حرکت را القا می کنند بلکه از نظر فرمی ( مستطیل) کشش پذیر هستند و محل تلاقی این فضاها ارتباط و فضاهای تقسیم نیز نه تنها از نظر احساسی فضاهای مکث و تصمیم گیری می باشند بلکه از نظر فرمی نیز (شکل مربع ) دارای فضایی ایستا می باشند . پلکان : یکی از بخشهای مهم در طراحی ارتباطات دانشکده ، راه پله است راه پله ها خروج از طبقات مختلف و رسیدن به آنها را تامین می کنند و چگونگی قرار گیری آن بستگی به سیستم سازماندهی کل فضاهای دانشکده دارد و در هر صورت باید در جهت حرکت سریع و آسان و امن برای دانشجویان طراحی شده و دسترسی سریع و مناسب را به فضاهای مختلف فراهم آورد . با توجه به محبوبیت راه پله را می توان با طراحی مناسب این فضا بر جذابیت دانشگاه در نزد آنها افزود و میل به آموزش و یادگیری را در آنها افزایش داد . در این راستا ، مسائل زیر باید در طراحی پلکان مورد توجه قرار گیرند : 1 . رعایت مقیاس دانشجو در تمام عناصر پله مثل نرده ها، دست اندازها و خود راه پله، تا آنها بتوانند براحتی از این فضا استفاده کنند . 2 . قابلیت ترکیب با فضای ورودی و راهروها که دارای حالت باز کردن جعبه پلکان و استفاده از پلکان می شود و در فضا به جذابیت و کارایی آن می افزاید . 3 . ایجاد void و قرار دادن در آن مخصوصا در فضای ورودی باعث بوجود آوردن ارتباط دلپذیر و همچنین دسترسی مناسب خواهد شد . 4 . تاکید بر روی جزئیات راه پله مانند دست انداز با نقوش روی نرده های راه پله و همچنین استفاده از رنگ مناسب دست انداز می تواند در زیبایی پلکان نقش زیادی داشته و بر جذابیت آن در نزد دانشجو بیافزاید . 5 . ارتباط مستقیم پلکان با فضای بیرون بر کارایی پلکان افزود و باعث ایجاد امکان تخلیه سریع در هنگام خطر می گردد . مکان قرار گیری مکان قرار گیری پله ها با توجه به سازماندهی کل فضاهای دانشگاه صورت می گیرد تا دسترسی سریع راهرو ها را برای فضا های مختلف راهم نماید . برای بیش از 3 پله ، نرده در یک سمت و در پهنای بیش از 4/1 متر ، نرده در دو سمت لازم است . پهنای پاگرد تقریبا 2/1 متر بوده و بر طبق فرمول به دست می آید . (نویفرت داتا ص 165 ) تعیین ابعاد و اندازه های مناسب راهرو و راه پله 1 . طول راهرو : از نظر ایمنی حداکثر فاصله هر کلاس تا خروجی ساختمان و یا راه پله حدود 30 متر نتیجتا طول هر راهرو کمتر از طول معادل سه کلاس خواهد بود . 2 . عرض راهرو : حداقل عرض راهرو در حالتی که فقط یک طرف آن کلاس باشد 5/2 متر است و در حالتی که دو طرف کلاس باشد این اندازه از 30/3 تا حتی 4 متر می رسد که این بستگی به تعداد کلاسها در دو طرف راهرو دارد . حداقل عرض راهرو در فضای اداری 2 متر است . 3 . راه پله : حداقل عرض راه پله 2 متر پیش بینی می شود که در این حالت باید در هر دو طرف سه دست انداز نسب کرد . بهتر است عرض راه پله 5/2 تا 3 متر در نظر گرفته شود تا دانشجویان در عین حال بتوانند روی پله ها نشسته و از ان فضا استفاده کنند . آیین تامین آسایش محیطی در فضاهای آموزشی شکل و ابعاد کلاسها : ابعاد مورد نظر برای کلاس درس بر اساس تعداد حداکثر 36 نفر دانشجو در کلاس به شرح زیر به دست می آید : 1 . عرض کلاس : حداقل عرض مفید کلاس (با توجه به اینکه در کلاس درس قابلیت اجرای فعالیت های مختلف فراهم گردد ) برای 5/6 و اندازه بهینه آن 7 تا8 متر می باشد . اگر عرض کلاس بیشتر از 8 متر باشد باید بیشتر از یک سمت کلاس پنجره داشته باشد . 2 . طول کلاس : حداقل طول کلاس 7 متر و اندازه بهینه آن 8 تا 9 متر می باشد . البته لازم به ذکر است که این ابعاد با توجه به اینکه کلاس قابلیت اجرای فعالیتهای مختلف را دارا باشد عنوان شده است . 3 . ارتفاع کلاس : حداقل ارتفاع کلاس 3 متر در مناطق سردسیر بوده و اندازه بهینه آن در مناطق معتدل 3 تا 20/3 متر می باشد . و حداکثر ان در مناطق گرمسیری می تواند 20/3 تا 40/3 افزایش یابد . منابع وماخذ 1 - ضوابط طراحی ساختمان های اداری (نشریه سازمان برنامه و بودجه) 2 – استاندارد های وزارت علوم وتحقیقات و فناوری 3 – اصول و مبانی طراحی فضای آموزشی 4 – فصلنامه معماری ایران – شماره 17 5 – نویفرت

دانشگاه کپنهاگ

خوابگاه دانشجویی بیکوبن دانشگاه کپنهاگ شبیه به هیچ خوابگاه دیگری نبوده و با قطعات فلزی، شیشه ای و پرتقالی رنگ چوبی خود به یک بنای بی نظیر تبدیل شده است. اتاقها و محوطه بیرونی این دانشگاه توسط یک دهلیز کوچک و مخوف به هم راه دارند.